Jeżeli w wyniku przeprowadzanych ocen ryzyka zawodowego na poszczególnych stanowiskach pracy okaże się, że potrzebne jest podjęcie działań profilaktycznych, to najpierw należy rozważyć dwie sprawy:

1. Czy można całkowicie wyeliminować ryzyko zawodowe?
2. Jeżeli nie, to jak je zmniejszyć?

 

Eliminacja zagrożenia

Najskuteczniejszym działaniem korygującym jest eliminacja ryzyka zawodowego przez zlikwidowanie zagrożenia.

Nie zawsze jest to wykonalne, ale zawsze powinno się rozważyć możliwość wyeliminowania zagrożenia, a co za tym idzie ? ryzyka zawodowego. Można to osiągnąć przez odpowiedni dobór:

• maszyny,
• urządzenia,
• technologii,
• stosowanych materiałów.

 

Pamiętaj!

1. Zastosowanie maszyny, która emituje hałas 82 dB zamiast 88 dB, pozwoli na wyeliminowanie ryzyka uszkodzenia słuchu u pracowników.
2. Zastosowanie bezpiecznego napięcia zasilania lampy przenośnej wykluczy możliwość śmiertelnego porażenia prądem.
3. Zamiast usprawniania wentylacji można zastosować farby wodne niezawierające rozpuszczalników. Zmniejszy to zagrożenie zatrucia się pracowników.

 

Możliwość wyeliminowania ryzyka zawodowego

Ryzyko zawodowe można wyeliminować przez rezygnację z prowadzenia prac, które nie muszą być wykonywane w zakładzie pracy.

Często wypadki spowodowane są tym, że pracownikom zleca się wykonywanie prac, które powinny wykonać specjalistyczne firmy. Pracownicy takich firm są lepiej przygotowani do bezpiecznego prowadzenia prac, mają odpowiednie umiejętności, sprzęt i narzędzia ? na pewno wykonają te prace bezpieczniej. Dotyczy to szczególnie prac remontowo-budowlanych, napraw maszyn i instalacji energetycznych itp.

 

Ograniczanie ryzyka zawodowego

Jeżeli w zakładzie pracy nie ma możliwości uniknięcia ryzyka zawodowego, to należy je ograniczyć do możliwie niskiego poziomu.

O wielkości ryzyka zawodowego decydują 2 czynniki:

1)      możliwe straty,

2)      ich prawdopodobieństwo.

Możliwość obniżenia poziomu ryzyka zawodowego

Obniżyć poziom ryzyka zawodowego można przez ograniczenie możliwych jego skutków lub zmniejszenie prawdopodobieństwa niebezpiecznego zdarzenia.

Pamiętaj!

Zastosowanie środków ochrony indywidualnej chroniących przed skutkami upadku z wysokości nie zmniejszy prawdopodobieństwa upadku, ale upadek nie zakończy się śmiercią, a co najwyżej potłuczeniem. Oznacza to, że ograniczenie możliwych skutków wypadku spowoduje, iż ryzyko związane z tą pracą stanie się akceptowalne.

Jednak znacznie częściej działania profilaktyczne polegają na zmniejszeniu prawdopodobieństwa niebezpiecznego zdarzenia. Mogą to być działania nakierowane na technikę, organizację i samych pracowników.

Zmniejszanie zagrożenia ? zastępowanie

Ograniczyć ryzyko zawodowe można przez zastępowanie ?niebezpiecznego ? bezpieczniejszym?. Dotyczy to na przykład stosowanych niebezpiecznych substancji lub preparatów chemicznych.

Takie zastąpienie ogranicza możliwe skutki zagrożenia i tym samym obniża poziom ryzyka zawodowego, nawet jeżeli prawdopodobieństwo zdarzenia nie ulegnie zmianie.

Pamiętaj!

Zastąpienie żrącej cieczy, mniej niebezpiecznym preparatem drażniącym, ograniczy ryzyko zawodowe nawet przy takim samym prawdopodobieństwie, że pracownik obleje się tym preparatem.

Ograniczać zagrożenie można także przez wymianę maszyn, urządzeń i narzędzi na nowocześniejsze, bardziej dostosowane do potrzeb firmy oraz bezpieczniejsze. Co prawda wiąże się to z kosztami, ale należy tu brać pod uwagę możliwe korzyści wynikające z poprawy wydajności i jakości wyrobu czy usługi.

Środki ochrony zbiorowej

Jeżeli nie można wyeliminować danego zagrożenia ani go obniżyć, to powinno się ograniczyć możliwość kontaktu pracownika z tym zagrożeniem. Działania w tym zakresie mogą polegać na zmianach technicznych lub organizacyjnych.

Najpowszechniejszym działaniem korygującym jest wprowadzanie różnego rodzaju barier między pracownika a zagrożenie (środków ochrony zbiorowej), na przykład zastosowanie:

• osłony strefy niebezpiecznej maszyny,
• barierek zabezpieczających przed wejściem w miejsce zagrożone,
• ekranów zabezpieczających przed promieniowaniem.

 

Należy pamiętać, że środki ochrony zbiorowej to również:

• instalacje wentylacyjne,
• hermetyzacja,
• wyciszanie.

 

Organizacja pracy

Ryzyko zawodowe można zmniejszyć przez wprowadzenie zmian organizacyjnych. Ochroną przed zagrożeniem może być też stosowanie barier proceduralnych (np. różnego rodzaju zakazów dotyczących postępowania pracowników).

Powinny być one poparte stosowaniem znaków bezpieczeństwa lub sygnałów ostrzegawczych (np. w ruchu drogowym barierą taką jest sygnalizacja świetlna).

Należy mieć na uwadze, że istotne jest, aby każde stanowisko pracy miało odpowiednią powierzchnię zapewniającą swobodę ruchów, równe podłoże oraz było oświetlone odpowiednio do rodzaju wykonywanej na nim pracy.

Organizacja pracy jest też ważnym elementem w profilaktyce ryzyka zawodowego związanego z transportem wewnątrzzakładowym i ręcznym podnoszeniem i przenoszeniem. Zmiany organizacyjne mogą tu polegać na zmianie środków transportu w celu eliminowania wysiłku fizycznego, zmianie opakowań z surowcami na lżejsze, wyznaczeniu innych miejsc składowania itp.